از جملع عوارض متداول جراحی برداشتن رحم ( عمل هیسترکتومی ) می توان به بزرگ شدن شکم بعد از هیسترکتومی اشاره کرد ؛ به گونه ای که اکثر خانم ها پس از انجام جراحی مذکور ، با این مشکل مواجه می شوند. در این مقاله قصد داریم به بحث درباره علت بزرگ شدن شکم پس از عمل هیسترکتومی بنشینیم ؛ لازم به ذکر است که در پایان این مبحث نیز راه های جلوگیری از بزرگ شدن شکم بعد از جراحی هیسترکتومی را عنوان نموده ایم. در صورتی که به تجویز جراح و متخصص زنان ملزم به انجام جراحی برداشت رحم هستید و نگران تورم و بزرگ شدن شکم خود پس از عمل می باشید ، پیشنهاد می کنیم با مطالعه این مقاله و افزایش سطح اطلاعات خود در این خصوص با آگاهی کامل از آن چه که پیش رو دارید ، مبادرت به انجام این جراحی نمایید.
آیا بزرگ شدن شکم پس از هیسترکتومی طبیعی است؟
بزرگ شدن یا تورم شکم پس از عمل هیسترکتومی در بسیاری از بیماران مشاهده می شود و در اغلب موارد بخشی طبیعی از روند بهبودی بدن به شمار می رود. در طول جراحی ، بافت های شکم و لگن تحت تاثیر قرار می گیرند و بدن برای ترمیم این ناحیه دچار التهاب موقت می شود. همین التهاب می تواند باعث احساس نفخ ، سنگینی یا بزرگ شدن شکم در روزها و هفته های ابتدایی پس از عمل شود.
علاوه بر التهاب ، عواملی مانند تجمع گاز در روده ها، کاهش تحرک پس از جراحی و تغییرات موقت در عملکرد دستگاه گوارش نیز می توانند در ایجاد این حالت نقش داشته باشند. در بیشتر موارد این تورم به تدریج و با پیشرفت روند بهبودی کاهش پیدا می کند و جای نگرانی ندارد ، مگر اینکه با علائمی مانند درد شدید ، تب یا ترشحات غیر طبیعی همراه باشد.
چرا شکم بعد از هیسترکتومی بزرگ می شود؟
یکی از دلایل اصلی بزرگ شدن شکم بعد از هیسترکتومی ، التهاب طبیعی بافت ها در محل جراحی است. بدن پس از عمل برای ترمیم بافت های آسیب دیده فرایند التهابی را آغاز می کند و همین موضوع ممکن است باعث تورم موقت در ناحیه شکم شود. همچنین در برخی روش های جراحی مانند لاپاراسکوپی از گاز برای ایجاد فضای مناسب در شکم استفاده می شود که می تواند پس از عمل احساس نفخ یا بزرگی شکم ایجاد کند.
عامل دیگر کاهش فعالیت روده ها در روزهای ابتدایی پس از جراحی است. داروهای بیهوشی ، مسکن ها و کاهش تحرک می توانند باعث کند شدن حرکات روده و تجمع گاز شوند. در کنار این موارد ، استراحت طولانی مدت و ضعف موقت عضلات شکم نیز ممکن است باعث شود شکم بزرگ تر از حالت طبیعی به نظر برسد.
چه مدت طول می کشد تا تورم شکم بعد از هیسترکتومی کاهش یابد؟
مدت زمان کاهش تورم شکم پس از هیسترکتومی در افراد مختلف متفاوت است ، اما در بیشتر موارد بخش زیادی از این تورم در چند هفته اول بعد از جراحی کاهش پیدا می کند. در هفته های ابتدایی ، بدن در حال ترمیم بافت ها و بازگشت تدریجی عملکرد طبیعی دستگاه گوارش است ، به همین دلیل ممکن است بیمار احساس نفخ یا بزرگی شکم داشته باشد.
معمولا طی چهار تا شش هفته نخست ، تورم قابل توجه شکم کاهش می یابد و بسیاری از بیماران به تدریج احساس راحتی بیشتری می کنند. با این حال در برخی موارد ممکن است بازگشت کامل شکم به حالت طبیعی چند ماه زمان ببرد ، به ویژه اگر کاهش فعالیت بدنی یا ضعف عضلات شکم وجود داشته باشد. رعایت توصیه های پزشک ، تحرک ملایم و تغذیه مناسب می تواند به سریع تر شدن این روند کمک کند.
آیا بزرگ شدن شکم بعد از هیسترکتومی خطرناک است؟
طبیعتا زمانی که خانم ها پس از جراحی برداشتن رحم ، با عارضه بزرگ شدن شکم روبرو می شوند ؛ اولین سوالی که ذهن شان را درگیر می کند این است که آیا این عارضه خطر دارد یا خیر؟ در پاسخ به این سوال مهم و پرتکرار باید بگوییم که به طور کلی عمل هیسترکتومی یک جراحی پیچیده محسوب می شود و منجر به ایجاد تغییرات وسیعی در بدن می گردد. بزرگ شدن شکم پس از این جراحی ، کاملا محسوس خواهد بود ؛ لذا به جرأت می توان گفت همه بانوانی که تحت این جراحی قرار می گیرند ، بزرگ شدن شکم را تجربه خواهند کرد. اما نگران نباشید زیرا این عارضه کاملا طبیعی است و به دنبال عوامل مختلفی اتفاق می افتد و اغلب خطری به دنبال ندارد.
این عوامل عبارتند از :
- تجمع و احتباس مایعات زیر پوست
- نوسانات هورمونی
- تغییر در بافت عضلات شکم
- بی تحرکی بعد از جراحی
علل بزرگ شدن شکم بعد از هیسترکتومی چیست؟
به طور کلی انجام جراحی برداشت رحم یا در واقع همان هیسترکتومی ، یک جراحی بزرگ و گسترده است که نوسانات هورمونی و تغییرات فیزیولوژیک را به دنبال دارد ؛ یکی از تغییراتی که به صورت فیزیکی در پی انجام این جراحی در بدن رخ می دهد تورم و بزرگ شدن شکم می باشد. در این بخش از مقاله به طور دقیق علل ایجاد کننده این عارضه یعنی بزرگی شکم پس از هیسترکتومی را مورد بحث و بررسی قرار داده ایم. این موارد از قرار ذیل می باشند :
تجمع گاز در روده ها
تجمع و احتباس گاز در روده ها سبب بروز نفخ شده و در نتیجه به بزرگ شدن شکم بعد از عمل هیسترکتومی دامن می زند. لازم به ذکر است که نفخ غالبا به خاطر تغییر برنامه غذایی پس از جراحی اتفاق می افتد ؛ لذا بیماران می توانند با رعایت دقیق دستورالعمل های مراقبتی پس از عمل و توجه ویژه به تغذیه صحیح بعد از جراحی (طبق دستور پزشک) از بروز نفخ و متعاقبا بزرگ شدن شکم تا حد ممکن پیشگیری به عمل آورند.
استراحت و بی تحرکی
بی تحرکی از دیگر عواملی است که می تواند به بزرگ شدن شکم بعد از هیسترکتومی منتج گردد. زیرا غالبا افراد بعد از انجام این جراحی ، بیشتر استراحت کرده و نسبت به قبل کمتر فعالیت بدنی انجام می دهند. حال آن که این مسئله منجر به افت متابولیسم بدن شده و به این ترتیب به تجمع چربی در ناحیه شکم شده و به بزرگی شکم بیانجامد.
شل شدن و افتادگی عضلات شکم
جراحی برداشت رحم معمولا سبب می شوند عضلات شکم دچار شل شدگی و افتادگی شود ، این موضوع نیز می تواند سبب شود که سایز شکم بزرگ تر از حد طبیعی به نظر برسد. بنابراین در برخی موارد از این مسئله می توان به عنوان علت بزرگ شدن شکم پس از هیسترکتومی یاد کرد.
احتباس مایعات
احتباس یا در حقیقت تجمع مایعات که اصطلاحا به آن ادم نیز گفته می شود ، از دیگر دلایلی است که می تواند زمینه ساز بزرگ شدن شکم بعد از عمل هیسترکتومی شود. تجمع مایعات در بدن غالبا ناشی از واکنش بدن به جراحی و التهاب متأثر از پروسیجر عمل می باشد. در چنین مواردی می توان با به حداقل رساندن مصرف غذاهای شور و پرنمک و پرهیز از بی تحرکی از پیشروی این عارضه جلوگیری نمود.
نوسانات هورمونی
در برخی موارد پزشک متخصص زنان علاوه بر برداشتن رحم ، به خاطر وضعیت بیمار ، اقدام به برداشتن تخمدان ها نیز می نماید. در این شرایط سطح استروژن بدن به سرعت کاهش یافته و در نتیجه چربی به میزان قابل ملاحظه ای در بدن تجمع یافته و وزن بدن به صورت تصاعدی بالا می رود.
البته ناگفته نماند که در برخی موارد نیز ممکن است تخمدان ها همراه با رحم برداشته نشوند ، ولی باز هم فرد بعد از جراحی دچار چاقی شکمی شود ؛ علت بزرگی شکم در این موارد ناشی از بروز اختلال در عملکرد طبیعی تخمدان ها و تاثیر آن بر متابولیسم بدن و در نتیجه ذخیره سازی چربی می باشد.
رفع تورم شکم بعد از هیسترکتومی چقدر طول می کشد؟
بازه زمانی ای که طول می کشد تا ورم شکم و بزرگی آن بعد از این جراحی از بین برود به پارامترهای زیر بستگی دارد :
- نوع جراحی
- وضعیت جسمی بیمار
- میزان پایبندی بیمار به دستورالعمل های مراقبتی
توجه داشته باشید که در عمده موارد ، تورم شکم طی چند هفته بعد از جراحی به تدریج کاهش می یابد و در برخی موارد ممکن است تا چند ماه طول بکشد. البته در صورتی که تجمع چربی و یا نوسانات هورمونی به بزرگ شدن شکم دامن زده باشند ، طبیعتا پروسه بهبودی و کوچک شدن سایز شکم مدت زمان بیشتری به طول خواهد انجامید.
راه های پیشگیری از بزرگ شدن شکم بعد از هیسترکتومی
خانم هایی که عمل هیسترکتومی انجام داده اند ، با رعایت موارد ذیل می توانند به میزان قابل ملاحظه ای از بزرگ شدن سایز شکم خود پس از این جراحی جلوگیری به عمل آورند :
- پرهیز از بی تحرکی : انجام فعالیت های سبک بدنی نظیر پیاده روی در دوران نقاهت جراحی و نیز انجام ورزش های تقویت کننده عضلات شکم بعد از آن که بهبودی به طور کامل حاصل شد ؛ از مهم ترین مواردی است که می تواند مانع بزرگ شدن سایز شکم شما بعد از هیسترکتومی شود.
- تبعیت از برنامه سالم غذایی : خودداری از مصرف غذاهای نمک سود و فراوری شده و نیز به حداقل رساندن مصرف نمک و گنجاندن غذاهای غنی از فیبر در برنامه غذایی از دیگر مواردی است که در پیشگیری از بزرگ شدن شکم ناشی از هیسترکتومی می تواند مثمر ثمر واقع گردد.
- نوشیدن مایعات به میزان کافی : با مصرف مایعات علی الخصوص آب به میزان کافی می توانید احتباس مایعات در بدن را به حداقل برسانید و به این ترتیب با بهبود عملکرد گوارش بدن ، از بزرگ شدن بیش از حد سایز شکم جلوگیری نمایید.
دکتر فرزانه درویش زاده ؛ جراح و متخصص زنان ، زایمان و نازایی در تهران و عضو انجمن زنان و مامایی ایران و دارای بورد تخصصی لاپاراسکوپی می باشند. ایشان به عنوان بهترین متخصص هیستروسکوپی و لاپاراسکوپی در استان تهران شناخته می شوند. ضمنا دکتر درویش زاده عضو انجمن FMF انگلستان و عضو کالج زیبایی زنان آمریکا نیز هستند. ایشان در زمینه جراحی های درمانی و زیبایی زنان و مشاوره و درمان ناباروری جزو پیشتازان در این عرصه می باشند.
