مراقبت های بعد از عمل میومکتومی

بیمارانی که تحت جراحی میومکتومی یا به عبارتی برداشتن فیبروم های رحمی قرار می گیرند ، برای بهبود سریع تر خود موظف هستند مراقبت های بعد از عمل میومکتومی را به درستی رعایت کنند تا به این ترتیب دوره ریکاوری خود را راحت تر سپری کرده و سریع تر به زندگی معمول خود بازگردند. به طور کلی فیبروم های رحمی در واقع توده هایی هستند که در رحم شکل می گیرند امام خوشبختانه غیرسرطانی هستند. شایان ذکر است که فیبروم های رحمی در هر سنی می توانند پدید آیند اما فراوانی شیوع آن ها در دوران باروری بیش از دیگر سنین است. در خصوص علائم این بیماری باید اشاره داشت که اختلالاتی اعم از خونریزی غیرطبیعی در دوران ماهیانه ، بی نظمی قاعدگی ، درد شدید در ناحیه شکم و لگن ، تکرر ادرار و احساس فشار در ناحیه لگن ؛ از جمله علائم متداول فیبروم های رحمی می باشند که با جراحی میومکتومی می توان این علائم را مرتفع ساخته و رحم را ترمیم و بازسازی کرد. حال آن که با توجه به تکنیک عمل میومکتومی (عمل باز ، لاپاراسکوپی ، هیستروسکوپی) و نیز وضعیت بدنی هر فرد می بایست دستورات مراقبتی این جراحی تا چند هفته رعایت شود تا نتیجه رضایت بخشی از عمل به دست آمده و ریسک بروز عوارض احتمالی به حداقل برسد. در این مقاله نکات مهم پیرامون مراقبت های مهم بعد از جراحی میومکتومی را مورد بحث و بررسی قرار داده ایم ؛ برای کسب اطلاعات جامع تر درباره این مقوله ، این مبحث را تا آخر مطالعه بفرمایید.

طول دوره بهبودی بعد از عمل میومکتومی

در ابتدای مقاله مراقبت های بعد از عمل میومکتومی گفتیم رعایت مراقبت های بعد از جراحی میومکتومی به مواردی اعم از وضعیت بدنی بیمار و روش انجام این جراحی بستگی دارد. همان طور که گفتیم این جراحی به 3 روش عمل باز  (شکمی) ، لاپاراسکوپی یا هیستروسکوپی قابل انجام می باشد. طبیعتا با توجه به این که روش باز نسبت به دو روش دیگر تهاجمی تر است ، نیازمند مراقبت های بیشتری می باشد و به طور معمول توصیه می شود افراد تا 6 هفته بعد از عمل میومکتومی به روش شکمی نسبت به رعایت دستورالعمل های مراقبتی تمام دقت خود را بکار گیرند. لازم به ذکر است که در جراحی میومکتومی به روش لاپاراسکوپی ، رعایت دستورات مراقبتی پس از عمل به مدت 2 هفته تا نهایتا یک ماه بعد از جراحی ضروری خواهد بود. همچنین باید اشاره داشت که در جراحی به روش هیستروسکوپی ، فرد در بازه زمانی سریع تری بهبود خواهد یافت ؛ از این رو پیروی از دستورات مراقبتی در بازه زمانی بسیار کوتاهی کفایت خواهد کرد.

نکات و مراقبت های بعد از عمل میومکتومی

• به طور کلی بعد از انجام عمل میومکتومی (فارغ از روش انجام آن) ، افراد باید تا یک هفته به خوبی استراحت کنند و از انجام ورزش و فعالیت های سنگین بپرهیزند. البته توصیه می شود پیاده روی آهسته در منزل داشته باشید چرا که بی تحرکی مطلق می تواند منجر به آمبولی شده و تبعات جدی برای تان داشته باشد. از هفته سوم به بعد از ، به نسبت بهبودی خود را باز خواهید یافت اما همچنان انجام فعالیت های فیزیکی شدید ممنوع است.
• بلند کردن اجسام با وزن بالاتر از 3 کیلوگرم ، در هفته اول دوران نقاهت پس از جراحی میومکتومی ممنوع است.
• در هفته اول پس از عمل میومکتومی ، از استحمام بپرهیزید. بعد از یک هفته با مشورت پزشک خود و در صورت صلاحدید ایشان می توانید حمام کنید.
• از یک برنامه سالم غذایی پیروی کنید و غذاهای سالم ، مقوی و رقیق را در رژیم غذایی تان بگنجانید ؛ زیرا این خوراکی ها مانع بروز یبوست شده و در نتیجه از ایجاد فشار به موضع جراحی می کاهند. همچنین تقویت بدن با مصرف غذاهای حاوی ویتامین و پروتئین اما به صورت رقیق می تواند سبب شود بدن زوتر احیاء شده و ترمیم زخم های جراحی در بازه زمانی کوتاه تری صورت گیرد و در نتیجه فرد سریع تر بهبود یافته و به زندگی روتین خود باز گردد. (در صورت بروز یبوست ، با مشورت پزشک خود می توانید از داروهای ملین استفاده کنید.)
• داروهای توصیه شده توسط پزشک معالح تان را در ساعات مقرر به مصرف برسانید ، این داروها به منظور کمک به کنترل درد و جلوگیری از ایجاد عفونت تجویز می شوند. ضمنا دقت داشته باشید چنانچه قبل از عمل داروی خاصی مصرف می کرده اید حتما باید در جلسه مشاوره قبل از عمل درباره آن با جراح خود صحبت کرده باشید.
• از 24 تا 48 ساعت بعد از عمل میومکتومی می توانید پانسمان قرار داده شده بر روی موضع عمل را بردارید ، چسب های مخصوص را نیز از 7 روز پس از عمل می توانید جدا کرده و بردارید.
• زخم ناحیه جراحی را طبق دستور پزشک ، ضدعفونی کرده و پس از استعمال محلول ضدعفونی ، به درستی آن را خشک کنید ؛ با این کار مانع بروز عفونت در موضع عمل خواهید شد.
• در روزهای اولیه مراقبت های بعد از عمل میومکتومی ، حتما لباس های گشاد بپوشید تا فشاری به زخم های جراحی وارد نشده و مانع آسیب دیدن آن ها شوید.
• در صورت خونریزی واژینال که وقوع آن طی یک هفته اول پس از عمل ، دور از انتظار نیست ؛ فقط از پدهای بهداشتی استفاده کنید و از قرار دادن تامپون در واژن اجتناب کنید.
• زمان مناسب برای کشیدن بخیه های جراحی میومکتومی ، به نظر جراح بستگی دارد و بسته به نوع آن به طور معمول پس از گذشت یک هفته از عمل کشیده می شوند. دقت داشته باشید که در صورت جذبی بودن بخیه ها ، دیگر نیازی به کشیدن آن ها وجود ندارد ؛ زیرا این نوع از بخیه ها به مرور زمان و به خودی خود جذب پوست می شوند.
• طی هفته ابتدایی پس از جراحی میومکتومی ، نباید رانندگی کنید و همچنین می بایست از مسافرت های طولانی با اتومبیل خودداری نمایید.
• تا یک ماه بعد از جراحی میومکتومی باید از برقراری مقاربت جنسی اجتناب کنید.

بعد از میومکتومی چه زمانی می‌توان باردار شد؟

پس از انجام عمل میومکتومی ذر مراقبت های بعد از عمل میومکتومی که برای برداشتن فیبروم ‌های رحم انجام می‌ شود ، بدن به زمان کافی برای ترمیم بافت رحم نیاز دارد. معمولاً پزشکان توصیه می ‌کنند که فرد حداقل ۳ تا ۶ ماه بعد از جراحی برای بارداری اقدام کند. این زمان به رحم اجازه می ‌دهد تا به ‌طور کامل ترمیم شود و خطر عوارضی مانند پارگی رحم در دوران بارداری کاهش پیدا کند. البته مدت دقیق انتظار به نوع جراحی (لاپاراسکوپی ، هیستروسکوپی یا جراحی باز) و تعداد و اندازه فیبروم‌ های برداشته شده بستگی دارد. در برخی موارد ، پزشک ممکن است با انجام سونوگرافی یا بررسی‌ های تکمیلی وضعیت ترمیم دیواره رحم را ارزیابی کند و سپس زمان مناسب برای بارداری را مشخص کند. رعایت توصیه ‌های پزشک ، تغذیه مناسب و پرهیز از فعالیت ‌های سنگین در دوره نقاهت می‌ تواند به ترمیم بهتر رحم کمک کند و شانس یک بارداری بعد از میومکتومی را افزایش دهد.

اولین پریود بعد از میومکتومی چه زمانی شروع می شود؟

پس از جراحی میومکتومی یا برداشتن فیبروم رحم، ممکن است زمان شروع پریود و میزان خونریزی نسبت به قبل کمی تغییر کند. در بسیاری از زنان، قاعدگی طی چند هفته آینده و معمولا در چرخه بعدی آغاز می شود؛ با این حال، زمان دقیق آن به وضعیت هورمونی، نظم قاعدگی پیش از جراحی و نوع عمل بستگی دارد. لکه بینی یا خونریزی خفیف پس از عمل نیز ممکن است رخ دهد و لزوما به معنای شروع پریود نیست. در مراقبت های بعد از عمل میومکتومی، ثبت تاریخ خونریزی و توجه به شدت آن اهمیت دارد. اگر خونریزی بسیار شدید، درد رو به افزایش، تب یا ترشحات بدبو دارید، با پزشک تماس بگیرید. همچنین اگر پریود برای مدت طولانی بازنگشت یا احتمال بارداری وجود دارد، ارزیابی پزشکی ضروری است. میومکتومی معمولا تخمدان ها را از کار نمی اندازد و هدف آن حفظ رحم است.

آیا بعد از میومکتومی درد طبیعی است؟

احساس درد بعد از عمل میومکتومی طی مراقبت های بعد از عمل میومکتومی تا حدی طبیعی است و به دلیل برش ‌های جراحی و ترمیم بافت رحم ایجاد می‌ شود. شدت درد معمولاً در چند روز اول بعد از جراحی بیشتر است و به‌ تدریج طی یک تا دو هفته کاهش پیدا می ‌کند. پزشک معمولاً برای کنترل درد داروهای مسکن تجویز می ‌کند و با رعایت استراحت کافی و پرهیز از فعالیت ‌های سنگین می‌ توان این درد را بهتر مدیریت کرد. با این حال ، اگر درد بسیار شدید باشد یا همراه با علائمی مانند تب ، خونریزی شدید ، ترشحات غیرطبیعی یا افزایش ناگهانی درد باشد ، باید حتماً به پزشک مراجعه کرد. این علائم ممکن است نشان ‌دهنده عفونت یا سایر عوارض احتمالی بعد از جراحی باشند که نیاز به بررسی و درمان سریع دارند.

بعد از میومکتومی چه زمانی می ‌توان ورزش کرد؟

بازگشت به فعالیت ‌های ورزشی بعد از میومکتومی طی مراقبت های بعد از عمل میومکتومی باید به ‌صورت تدریجی و با توجه به نوع جراحی انجام شود. در بیشتر موارد ، پیاده ‌روی سبک چند روز بعد از عمل توصیه می‌ شود زیرا به بهبود گردش خون و کاهش خطر لخته شدن خون کمک می‌ کند. با این حال ، انجام ورزش ‌های سنگین ، بلند کردن اجسام یا تمرینات شدید معمولاً باید تا حدود ۴ تا ۶ هفته بعد از جراحی به تعویق بیفتد. اگر جراحی به روش لاپاراسکوپی انجام شده باشد ، ممکن است دوره نقاهت کوتاه ‌تر باشد ؛ اما در جراحی باز شکمی معمولاً زمان بیشتری برای بازگشت به ورزش لازم است. بهترین کار این است که قبل از شروع دوباره فعالیت‌ های ورزشی با پزشک خود مشورت کنید تا با توجه به روند بهبود بدن ، زمان مناسب برای ورزش مشخص شود.

مراقبت های طولانی مدت بعد از برداشتن فیبروم رحم

مراقبت های طولانی مدت بعد از برداشتن فیبروم رحم با هدف ترمیم مناسب بافت رحم، حفظ سلامت باروری و شناسایی احتمال عود فیبروم انجام می شود. پس از جراحی، بیمار باید در زمان تعیین شده برای معاینه و بررسی روند بهبودی به متخصص زنان مراجعه کند. پزشک بر اساس تعداد، اندازه و محل فیبروم های برداشته شده ممکن است سونوگرافی دوره ای را توصیه کند. رعایت رژیم غذایی متعادل، دریافت پروتئین کافی، مصرف منابع آهن در صورت کم خونی و حفظ وزن مناسب به بهبود سلامت عمومی کمک می کند. همچنین شروع ورزش، بلند کردن اجسام سنگین و برقراری رابطه جنسی باید مطابق زمان بندی پزشک باشد. در برنامه مراقبت های بعد از عمل میومکتومی توجه به علائمی مانند خونریزی غیرطبیعی، درد لگنی مداوم و تغییرات قاعدگی اهمیت دارد. اگر قصد بارداری دارید، زمان مناسب اقدام باید با توجه به عمق برش رحم و روش ترمیم آن توسط جراح مشخص شود.

بعد از میومکتومی چه تغییراتی در شکم، رحم و قاعدگی ایجاد می شود؟

بدن پس از میومکتومی به تدریج بهبود پیدا می کند و تغییرات آن به اندازه، تعداد و محل فیبروم ها و روش جراحی بستگی دارد. اگر فیبروم بزرگ بوده باشد، برداشتن آن ممکن است به مرور احساس فشار یا سنگینی در پایین شکم را کاهش دهد. با این حال، تورم شکم در روزها یا هفته های نخست می تواند به دلیل روند ترمیم بافت ها، نفخ یا یبوست ایجاد شود و به معنای باقی ماندن فیبروم نیست. مراقبت های بعد از عمل میومکتومی، از جمله استراحت کافی، راه رفتن آرام و پرهیز از بلند کردن اجسام سنگین تا زمان مجاز، به بهبودی کمک می کند. شکل شکم معمولا بلافاصله تغییر نمی کند و برای کاهش تورم به زمان نیاز است. قاعدگی نیز ممکن است موقتا نامنظم شود. اگر رحم حفظ شده باشد، امکان بارداری در بسیاری از زنان همچنان وجود دارد؛ اما زمان مناسب اقدام باید با توجه به عمق برش رحم و روش جراحی توسط پزشک تعیین شود.

آیا بعد از میومکتومی جای بخیه یا اسکار روی بدن باقی می ماند؟

باقی ماندن اسکار پس از میومکتومی به روش جراحی بستگی دارد. در جراحی باز، برشی روی شکم ایجاد می شود که پس از ترمیم معمولا به شکل خطی باقی می ماند. در روش لاپاراسکوپی، برش ها کوچک تر هستند و جای زخم اغلب ظریف تر است. در میومکتومی هیستروسکوپی که از طریق واژن و دهانه رحم انجام می شود، معمولا اسکار قابل مشاهده ای روی پوست شکم ایجاد نمی شود. در مراقبت های بعد از عمل میومکتومی، تمیز و خشک نگه داشتن محل برش طبق دستور پزشک و خودداری از دستکاری بخیه ها به ترمیم مناسب کمک می کند. اسکار در هفته های نخست ممکن است صورتی، قرمز یا کمی برجسته باشد و طی چند ماه به تدریج کمرنگ تر شود. میزان محو شدن آن به نوع پوست، ژنتیک و نحوه ترمیم زخم بستگی دارد و تضمینی برای ناپدید شدن کامل آن وجود ندارد. اگر قرمزی رو به گسترش، ترشح چرکی، باز شدن زخم یا تب مشاهده کردید، با پزشک تماس بگیرید. استفاده از ژل یا ورق سیلیکونی برای کاهش اسکار ممکن است در برخی افراد مفید باشد، اما باید پس از بسته شدن کامل زخم و با تایید پزشک آغاز شود.

اختلال در دفع ادرار بعد از میومکتومی

اختلال در دفع ادرار بعد از میومکتومی ممکن است به شکل دشواری در شروع ادرار، احساس تخلیه نشدن کامل مثانه، تکرر ادرار یا سوزش هنگام دفع ظاهر شود. یکی از علت های شایع این مشکل، اثر موقت داروهای بیهوشی و مسکن های مخدر بر عملکرد عضلات مثانه است. همچنین استفاده از سوند ادراری حین جراحی می تواند باعث تحریک مجرای ادرار و سوزش موقت شود. در برخی بیماران، التهاب و تورم بافت های اطراف مثانه یا درد ناحیه لگن نیز دفع ادرار را دشوار می کند. در چارچوب مراقبت های بعد از عمل میومکتومی باید به میزان ادرار و احساس تخلیه مثانه توجه داشت. نوشیدن مایعات کافی در صورت نداشتن محدودیت پزشکی و حرکت آرام می تواند کمک کننده باشد. با این حال، ناتوانی در دفع ادرار، درد و برجستگی زیر شکم، تب، خون واضح در ادرار یا کاهش شدید حجم ادرار نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است.

تغییرات روحی و روانی بعد از عمل میومکتومی

بعد از عمل میومکتومی، برخی زنان دچار تغییرات روحی مانند اضطراب، زودرنجی، احساس خستگی، نوسانات خلقی یا نگرانی درباره سلامت رحم و باروری می شوند. این حالات ممکن است به دلیل استرس جراحی، درد، تغییرات موقت هورمونی، کم خونی ناشی از خونریزی یا محدودیت فعالیت در دوران نقاهت ایجاد شوند. نگرانی درباره احتمال بازگشت فیبروم یا بارداری در آینده نیز می تواند بر وضعیت روانی بیمار تاثیر بگذارد. برای کنترل این شرایط، خواب کافی، تغذیه مناسب، پیاده روی سبک پس از تایید پزشک و حمایت عاطفی خانواده اهمیت دارد. در چارچوب مراقبت های بعد از عمل میومکتومی باید به سلامت روان نیز توجه شود. اگر اضطراب، غمگینی یا بی خوابی شدید و مداوم باشد، مشاوره با پزشک یا متخصص سلامت روان ضروری است.

سخن آخر مراقبت های بعد از عمل میومکتومی

در مقاله ارائه شده ، مراقبت های مهمی که می بایست بعد از عمل میومکتومی مورد توجه قرار گیرند را مطرح نمودیم. رعایت دستورالعمل های مراقبتی فوق الذکر تا یک ماه بعد از این جراحی ، کمک خواهند کرد که دوره بهبودی خود را راخت تر پشت سر گذاشته و عوارض کمتری را در این دوران تجربه کنید.

دکتر فرزانه درویش زاده

دکتر فرزانه درویش زاده ؛ جراح و متخصص زنان ، زایمان و نازایی در تهران و عضو انجمن زنان و مامایی ایران و دارای بورد تخصصی لاپاراسکوپی می باشند. ایشان به عنوان بهترین متخصص هیستروسکوپی و لاپاراسکوپی در استان تهران شناخته می شوند. ضمنا دکتر درویش زاده عضو انجمن FMF انگلستان و عضو کالج زیبایی زنان آمریکا نیز هستند. ایشان در زمینه جراحی های درمانی و زیبایی زنان و مشاوره و درمان ناباروری جزو پیشتازان در این عرصه می باشند.