آندومتریوز یکی از بیماری های زنان است که مرتبط با رحم می باشد و غالبا با خونریزی و درد زیاد همراه است و در بدترین حالت منجر به از دست رفتن توانایی باروری می شود. این بیماری به تشکیل بافتی خارج از فضای رحم می انجامد که جنس بافت آن درست شبیه به بافت داخلی رحم می باشد. بیماری اندومتریوز می تواند تخمدان ها ، لوله های رحمی و حتی بافت احاطه کننده لگن را نیز در بر بگیرد. شایان ذکر است ضخامت بافت تشکیل شده ناشی از بیماری آندومتریوز ، طی هر دوره سیکل ماهیانه افزایش یافته و حتی شروع به تجزیه می کند. از این رو شاهد آن هستیم که در بانوان مبتلا به این بیماری ، در دوره های قاعدگی میزان خونریزی بسیار شدید است. در مقاله پیش رو مفهوم اندومتریوز را به طور دقیق مورد بررسی قرار داده ایم و علائم ، علل و راه های درمان آن را شرح داده ایم ؛ جهت کسب اطلاعات کافی در این باره توصیه می کنیم تا انتهای این مقاله از سایت دکتر فرزانه درویش زاده بهترین جراح و متخصص زنان در تهران همراه ما باشید.
آندومتریوز چیست؟
اندومتریوز در حقیقت نوعی اختلال پیچیده است که ارگان رحم را درگیر کرده و همان طور که در ابتدای مقاله ذکر شد منجر به تشکیل بافتی شبیه به بافت داخلی رحم ، در بخش بیرونی رحم می گردد. متاسفانه این وضعیت قابل پیشروی بوده و تدریجا لوله های رحمی یا به اصطلاح لوله های فالوپ ، بافت لگن و تخمدان ها را نیز درگیر می کند و به تشکیل توده های غیرطبیعی موسوم به کیست های اندومتریوز در تخمدان ها شده و فرآیند تخمک گذاری را نیز تحت تاثیر قرار می دهد.
گفتیم اندومتریوز می تواند به بافت های لگن نیز راه یابد ، نفوذ آندومتر به بافت لگن می تواند موجب شود بافت ها و اندام های داخلی دچار چسبندگی شده و در نتیجه قدرت باروری را تحت الشعاع قرار داده و متاسفانه به ناباروری منتج گردد.
علائم آندومتریوز
از مهم ترین علائم و نشانه های این بیماری می توان به موارد ذیل اشاره داشت :
- احساس درد در ناحیه لگن
- درد در حین دخول و مقاربت جنسی
- سیکل های ماهیانه شدید
- لکه بینی در دوران پریودی
- درد در هنگام اجابت مزاج
- ناباروری
از دیگر علائم این بیماری ؛ احساس خستگی مداوم ، مشکلات گوارشی ، بی حوصلگی و اختلالات خلق و خو می باشد.
عوامل ایجاد کننده آندومتریوز چیست؟
با وجود تحقیقات گسترده ای که تاکنون انجام شده ، تاکنون علت دقیق این بیماری کشف نشده است. البته نظریه های مختلفی در این باره وجود دارد که برخی از مهم ترین آن ها در جدول زیر آمده است.
| علل | توضیحات |
| عادت ماهیانه معکوس | برخی پزشکان بر این باورند که قاعدگی معکوس از علل زمینه ساز اندومتریوز می باشد. منظور از عادت ماهیانه معکوس این است که خون پریودی از بدن خارج نشده و توسط لوله های رحمی مجددا به داخل لگن بازگشت داده می شود. حال آن که این خون حاوی سلول های آندومتر بوده و هنگام بازگشت به حفره لگن می توانند به اندام های لگن بچسبند و در آن جا رشد و نمود کنند. |
| سلول های صفاقی | مقصود از صفاق ، لایه محافظی می باشد که حفره لگن با آن پوشانده شده است. حال آن که طبق نظریه برخی پزشکان هورمون ها می توانند این سلول ها را تحت الشعاع قرار داده و آن ها را به آندومتر تبدیل کنند. |
| انتقال سلول های اندومتریوز | یک نظریه دیگر که در خصوص علت آندومتریوز وجود دارد این است جریان خون می توان سلول های آندومتر را به دیگر ارگان های بدن انتقال داده و آن را تکثیر کند. |
| ژنتیک و وراثت | ریسک ابتلا به بیماری اندومتریوز در صورت داشتن سابقه خانوادگی تشدید می شود. طبق تحقیقات به عمل آمده ثابت شده که جهش های ژنتیکی خاص نیز می توانند به ایجاد آندومتریوز بیانجامند. |
| مؤلفه های محیطی | بر اساس نتایج تحقیقاتی که در این راستا انجام شده ، می توان ادعا کرد که قرارگیری در مجاورت برخی عوامل محیطی از جمله استرس ، کم تحرکی ، رژیم نادرست غذایی و مجاورت با سموم خاص می تواند ریسک ابتلا به بیماری اندومتریوز را تشدید کند. |
| سابقه برخی جراحی ها | جراحی هایی اعم از سزارین و جراحی لگن از جمله مواردی هستند که می توان از آن ها به عنوان دیگر علل زمینه ساز ابتلا به آاندومتریوز یاد کرد. |
آیا بیماری آندومتریوز قابل درمان است؟
به طور کلی برای درمان این بیماری راهکارهای متعددی وجود دارد که پزشک بسته به وضعیت جسمانی بیمار و بر اساس صلاحدید خود مناسب ترین روش را انتخاب می کند. مهم ترین روش های درمان این بیماری به شرح ذیل می باشد :
- دارودرمانی : اولین قدم در راستای درمان این عارضه دارودرمانی و تجویز داروهای مسکن اعم از ایبوپروفن و ناپروکسن می باشد ، زیرا این بیماری با درد شدید پریودی همراه است و این داروهای می توانند درد ناشی از آن را تسکین بخشند.
- هورمون درمانی : هورمون ها از مواردی هستند که می توان با کمک آن ها بیماری اندومتریوز را کنترل کرده و درد و خونریزی ناشی از آن را التیام بخشید. هورمون های کنترل کننده تخمدان ، قرض های ضدبارداری ، داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی از جمله راه های درمان به روش هورمون درمانی می باشند.
- جراحی برداشت کاشت های سلولی آندومتر : این جراحی برای خانم هایی که به اندومتریوز دچار هستند اما قصد باروری در آینده دارند توصیه می شود طی این روش جراحی ، رحم و تخمدان های بیماری حفظ می شود از این رو احتمال موفقیت آمیز بودن بارداری بالا می رود.
- جراحی هیسترکتومی : به عنوان یکی از روش های کارآمد در راستای درمان اندومتریوز می توان به جراحی هیسترکتومی اشاره نمود. البته شایان ذکر است که اکثر جراحان برداشتن تخمدان ها با هیسترکتومی را زمینه ساز کمبود هورمون ها و یائسگی زودرس و در نتیجه ناباروری می دانند ، از این رو اغلب تمرکز جراحان بر این پایه استوار است که بافت های آندومتریوز را با حفظ قدرت باروری به انجام برسانند.
دکتر فرزانه درویش زاده ؛ جراح و متخصص زنان ، زایمان و نازایی در تهران و عضو انجمن زنان و مامایی ایران و دارای بورد تخصصی لاپاراسکوپی می باشند. ایشان به عنوان بهترین متخصص هیستروسکوپی و لاپاراسکوپی در استان تهران شناخته می شوند. ضمنا دکتر درویش زاده عضو انجمن FMF انگلستان و عضو کالج زیبایی زنان آمریکا نیز هستند. ایشان در زمینه جراحی های درمانی و زیبایی زنان و مشاوره و درمان ناباروری جزو پیشتازان در این عرصه می باشند.
