در ماه های پایانی بارداری، حرکات جنین و ضربان قلب او از مهم ترین شاخص هایی هستند که می توانند اطلاعات ارزشمندی درباره وضعیت سلامت جنین در اختیار متخصص زنان قرار دهند. اگر حرکات جنین کاهش پیدا کند، بارداری پرخطر باشد یا پزشک به هر دلیل نیاز به بررسی دقیق تری داشته باشد، ممکن است تست استرس جنین NST را تجویز کند. این آزمایش برخلاف نامش، معمولا بدون ایجاد درد یا استرس برای مادر و جنین انجام می شود و یکی از روش های ساده و غیر تهاجمی برای ارزیابی وضعیت جنین است.
تست استرس جنین NST چیست؟
NST مخفف Nonstress Test و به معنای تست بدون استرس است. در این آزمایش، ضربان قلب جنین و تغییرات آن در هنگام حرکت جنین بررسی می شود. یک جنین سالم معمولا هنگام حرکت، افزایش موقتی در ضربان قلب دارد. پزشک با بررسی این تغییرات می تواند متوجه شود که وضعیت جنین در زمان انجام آزمایش تا چه اندازه اطمینان بخش است. در این روش هیچ وسیله ای وارد بدن مادر نمی شود و معمولا نیازی به ایجاد انقباض رحم وجود ندارد. به همین دلیل، NST با تست استرس انقباضی تفاوت دارد و نباید این دو آزمایش را یکسان در نظر گرفت.
چرا پزشک تست NST را تجویز می کند؟
NST معمولا برای تمام زنان باردار به صورت روتین انجام نمی شود، بلکه پزشک بر اساس شرایط مادر و جنین درباره ضرورت آن تصمیم می گیرد. کاهش حرکات جنین یکی از دلایل مهم انجام این آزمایش است. همچنین در برخی بارداری های پرخطر، پزشک برای اطمینان بیشتر از سلامت جنین، پایش ضربان قلب او را توصیه می کند. بارداری طولانی شده، اختلال رشد جنین، برخی مشکلات مربوط به جفت، فشار خون بالا، دیابت و بعضی بیماری های مادر می توانند از جمله شرایطی باشند که نیاز به پایش دقیق تر جنین را ایجاد می کنند. در بارداری چند قلویی نیز ممکن است پزشک بر اساس شرایط مادر و جنین، NST را درخواست کند. بنابراین تجویز این آزمایش لزوما به معنای وجود مشکل جدی نیست. در بسیاری از موارد، هدف فقط بررسی دقیق تر و اطمینان از سلامت جنین است.
تست استرس جنین NST چگونه انجام می شود؟
انجام NST معمولا بسیار ساده است. مادر روی تخت یا صندلی مخصوص قرار می گیرد و دو حسگر روی شکم او قرار داده می شود. یکی از حسگرها ضربان قلب جنین را ثبت می کند و حسگر دیگر فعالیت رحم و انقباضات آن را بررسی می کند. در طول آزمایش، ممکن است از مادر خواسته شود هر زمان حرکت جنین را احساس کرد، دکمه مخصوصی را فشار دهد. اطلاعات ثبت شده توسط دستگاه به صورت نمودار نمایش داده می شود و پزشک یا ماما آن را بررسی می کند. این آزمایش معمولا حدود 20 تا 30 دقیقه طول می کشد. اگر جنین در زمان انجام آزمایش خواب باشد یا حرکت کافی نداشته باشد، ممکن است مدت بررسی بیشتر شود تا اطلاعات دقیق تری به دست آید.
آیا NST درد دارد یا برای جنین خطرناک است؟
خیر. تست استرس جنین NST یک روش غیر تهاجمی است و معمولا هیچ دردی ایجاد نمی کند. در این آزمایش از سوزن یا وسیله ای که وارد بدن شود استفاده نمی شود و تنها حسگرهایی روی شکم مادر قرار می گیرند. همچنین هدف NST ایجاد استرس برای جنین نیست. این آزمایش فقط واکنش طبیعی ضربان قلب جنین به حرکات او را بررسی می کند. بنابراین مادر معمولا می تواند بدون نگرانی این آزمایش را انجام دهد.
قبل از تست NST چه آمادگی هایی لازم است؟
در بیشتر موارد، برای انجام NST به آمادگی خاصی نیاز نیست. بهتر است مادر لباس راحت بپوشد تا دسترسی به شکم آسان باشد و بتواند در طول آزمایش به راحتی بنشیند یا دراز بکشد. اگر پزشک یا مرکز درمانی دستور خاصی درباره غذا، نوشیدنی یا داروها ارائه کرده باشد، باید همان دستور رعایت شود. همچنین بهتر است مادر پیش از شروع آزمایش، هرگونه کاهش حرکات جنین یا علامت غیر معمول را به پزشک یا ماما اطلاع دهد.
نتیجه NST نرمال چیست؟
نتیجه NST معمولا به دو شکل واکنشی یا Reactive و غیر واکنشی یا Nonreactive گزارش می شود. در یک NST واکنشی، ضربان قلب جنین در پاسخ به حرکات او افزایش مناسبی نشان می دهد. به طور معمول، مشاهده حداقل دو افزایش مناسب ضربان قلب در یک دوره حدود 20 دقیقه ای می تواند با نتیجه واکنشی سازگار باشد. البته تفسیر دقیق نتیجه به سن بارداری و شرایط مادر و جنین نیز بستگی دارد. نتیجه واکنشی معمولا نشانه خوبی است و نشان می دهد که در زمان انجام آزمایش، واکنش ضربان قلب جنین اطمینان بخش بوده است. با این حال، پزشک نتیجه NST را به تنهایی بررسی نمی کند و معمولا شرایط کلی بارداری را نیز در نظر می گیرد.
NST غیر واکنشی یعنی جنین مشکل دارد؟
خیر. NST غیر واکنشی به تنهایی به معنای وجود مشکل قطعی برای جنین نیست. یکی از دلایل شایع این وضعیت می تواند خواب جنین باشد. اگر جنین در زمان انجام آزمایش فعال نباشد، ممکن است افزایش مورد انتظار ضربان قلب مشاهده نشود. در چنین شرایطی، پزشک ممکن است مدت پایش را افزایش دهد یا از روش هایی برای تحریک ملایم جنین استفاده کند. اگر نتیجه همچنان غیر واکنشی باشد، ممکن است بررسی های تکمیلی مانند سونوگرافی یا پروفایل بیوفیزیکی جنین انجام شود. بنابراین نباید صرفا با دیدن عبارت NST غیر واکنشی دچار اضطراب شد. این نتیجه معمولا نیازمند تفسیر پزشکی و در صورت لزوم بررسی های تکمیلی است.
تست NST از چند هفتگی انجام می شود؟
زمان انجام NST برای تمام زنان باردار یکسان نیست. این آزمایش معمولا در نیمه دوم بارداری مورد استفاده قرار می گیرد و در بسیاری از موارد از حدود هفته 28 به بعد کاربرد بیشتری دارد، اما زمان دقیق آن به شرایط مادر و جنین بستگی دارد. برای مثال، اگر مادر بارداری پرخطر داشته باشد یا پزشک به دلیل کاهش حرکات جنین نگران وضعیت او باشد، ممکن است NST در زمان متفاوتی درخواست شود. بنابراین نمی توان یک هفته مشخص را برای تمام زنان باردار تعیین کرد.
اگر حرکات جنین کم شود، NST لازم است؟
کاهش قابل توجه حرکات جنین موضوعی است که باید جدی گرفته شود. NST یکی از روش هایی است که می تواند برای بررسی وضعیت جنین مورد استفاده قرار گیرد، اما همیشه تنها آزمایش مورد نیاز نیست. پزشک ممکن است با توجه به سن بارداری، شدت کاهش حرکات، نتیجه NST و سایر شرایط، انجام سونوگرافی یا پروفایل بیوفیزیکی را نیز توصیه کند. اگر مادر متوجه تغییر واضح و غیر معمول در الگوی حرکات جنین شود، بهتر است بدون تاخیر با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرد و منتظر برطرف شدن خود به خودی مشکل نماند.
تفاوت NST با تست استرس انقباضی چیست؟
اگرچه نام این دو آزمایش شبیه یکدیگر است، اما روش انجام آنها متفاوت است. در NST واکنش ضربان قلب جنین در هنگام حرکات طبیعی او بررسی می شود و هدف، ایجاد انقباض رحم نیست. در تست استرس انقباضی، واکنش ضربان قلب جنین در ارتباط با انقباضات رحم ارزیابی می شود. به همین دلیل، پزشک بر اساس شرایط بارداری تصمیم می گیرد کدام روش برای ارزیابی وضعیت جنین مناسب تر است.
جمع بندی
تست استرس جنین NST یک روش ساده، بدون درد و غیر تهاجمی برای بررسی ضربان قلب جنین و واکنش آن به حرکات است. این آزمایش می تواند در شرایطی مانند کاهش حرکات جنین یا برخی بارداری های پرخطر، اطلاعات مهمی درباره وضعیت جنین در اختیار پزشک قرار دهد. نتیجه واکنشی معمولا اطمینان بخش است، اما نتیجه غیر واکنشی لزوما به معنای وجود مشکل برای جنین نیست و ممکن است به دلیل خواب جنین یا کافی نبودن مدت پایش ایجاد شود. تفسیر نهایی باید توسط پزشک و با توجه به سن بارداری، علائم مادر و سایر یافته های پزشکی انجام شود. هدف اصلی NST، شناسایی به موقع شرایط نیازمند بررسی بیشتر و کمک به تصمیم گیری دقیق تر برای مراقبت از مادر و جنین است.
